Arzu Özkan

Puan:3K

Güvenlik Görevlisi Çay Demler mi?

Güvenlik görevlisinin çay demleyip demlemeyeceği sorusu, kulağa basit gelse de aslında çalışma ortamına, iş tanımının kapsamına, işverenin beklentilerine ve hatta yasal düzenlemelere göre değişen karmaşık bir konudur. Kısa ve net bir cevap vermek gerekirse: Bir güvenlik görevlisinin birincil ve yasal görevi güvenliği sağlamak, can ve mal korumak, gözetleme yapmak ve acil durumlara müdahale etmektir . Çay demlemek, bu temel sorumlulukların hiçbirinde yer almaz.Ancak, özellikle Türkiye'deki bazı iş yerlerinde (küçük işletmeler, apartmanlar, fabrikalar vb.), güvenlik görevlilerinden zaman zaman “size yardımcı olması”, “ikramda bulunması” veya “gelen misafire çay vermesi” beklenebilmektedir. İşte bu noktada devreye iş tanımı, sözlü veya yazılı talimatlar, gelenekler ve kişisel sınırlar girmektedir.Bu yazıda, güvenlik görevlilerinin asli görevlerini, çay gibi ekstra işlerin hangi koşullarda beklendiğini, bu konuda yaşanabilecek anlaşmazlıkları ve bir güvenlik görevlisinin haklarını tüm detaylarıyla ele alacağım. Hedefim, soruyu sadece “evet ya da hayır” ile yanıtlamak değil, konuyu tüm yönleriyle aydınlatmak olacaktır.Güvenlik Görevlisinin Asli ve Temel Görevleri Nelerdir?Bir güvenlik görevlisinin iş tanımı, uluslararası standartlara ve ülkeden ülkeye değişen yasal düzenlemelere göre belirlenir. İş ilanları ve resmi görev tanımları  incelendiğinde, bir güvenlik görevlisinin temel sorumluluklarının şunlar olduğu görülür:Çevre ve Tesis Güvenliği: Belirlenen alanlarda düzenli olarak devriye gezmek, kapı ve pencerelerin kilitli olduğunu kontrol etmek, yangın, su baskını veya sabotaj risklerine karşı önlem almak . Bu, görevin en somut ve vazgeçilmez parçasıdır.Giriş-Çıkış Kontrolü (Erişim Yönetimi): Bina veya tesise giriş yapan kişilerin kimliklerini kontrol etmek, ziyaretçi kayıtlarını tutmak, araç giriş-çıkışlarını denetlemek ve yetkisiz kişilerin içeri girmesini engellemek . Bu kontrol, hem güvenlik hem de asayiş için hayati öneme sahiptir.Gözetleme ve İzleme (CCTV): Güvenlik kameralarını (CCTV) izlemek, şüpheli hareketleri veya yasa dışı faaliyetleri tespit etmek ve kayıt altına almak . Bu, özellikle gece vardiyalarında ve büyük tesislerde kritik bir görevdir.Acil Durum Müdahalesi: Yangın alarmı, hırsızlık ihbarı veya tıbbi bir acil durumda olay yerine ilk müdahaleyi yapmak, durumu değerlendirmek, gerekli ilk yardımı uygulamak ve polis, itfaiye veya ambülans gibi resmi birimlere haber vermek . Bu, bir güvenlik görevlisinin hayat kurtarıcı rolünü oluşturur.Raporlama ve Dokümantasyon: Günlük aktiviteleri, meydana gelen olayları, şüpheli durumları ve arızaları düzenli olarak raporlamak, gerekli logları ve olay raporlarını tutmak . Bu raporlar, ileride doğabilecek hukuki sorunlar için de birer belge niteliği taşır.Müşteri Hizmetleri ve Bilgilendirme: Ziyaretçilere yol göstermek, adres sormak, bina ile ilgili genel bilgiler vermek, kaybolan eşya bulmak ve gerektiğinde yardımcı olmak . Bu, güvenlik görevlisinin kurumun yüzü olduğu anlamına gelir ve bu görev kapsamında misafirlere su ikram etmesi dahi “müşteri memnuniyeti” başlığı altında değerlendirilebilir.Gördüğünüz gibi, yukarıdaki listenin hiçbir maddesinde “çay demlemek” veya “mutfak işleri” yer almamaktadır. Bu maddeler, bir güvenlik görevlisinin maaşını aldığı, eğitimini aldığı ve istihdam edildiği asli görevleridir. Bu nedenle, bir güvenlik görevlisinin “çay demem” demesi, aslında “benim işim bu değil” demek değil, “benim asli görevlerimin dışında bir iş talep ediliyor” demektir.Peki Neden “Güvenlik Görevlisi Çay Demler mi?” Sorusu Ortaya Çıkıyor?Bu sorunun bu kadar sık sorulmasının temelinde, özellikle Türkiye’deki bazı iş yerlerinde görev tanımı ile fiili durum arasındaki uçurum yatmaktadır. Bu durumun başlıca nedenleri şöyle sıralanabilir:“Her işi yapan adam” kültürü: Özellikle küçük işletmelerde, fabrikalarda, apartmanlarda veya site girişlerinde çalışan güvenlik görevlileri, sadece bir “bekçi” veya “kapıcı” olarak görülebilmektedir. Bu kültürde, görevlinin sürekli boş durmaması, oturmaması ve “bir şeyler yapması” beklenir. Bu beklenti, onu doğal olarak çay demlemek, çöpü dışarı çıkarmak, ofisi süpürmek gibi işlere yönlendirir.Müşteri memnuniyeti ve “misafirperverlik” baskısı: Özellikle plazalarda, AVM’lerde veya yönetici ofislerinde çalışan güvenlik görevlileri, gelen ziyaretçilere karşı “kibar” olmak zorundadır . Bu kibarlığın bir uzantısı olarak, “Hoş geldiniz, size bir kahve veya çay ikram edeyim mi?” sorusu, güvenlik görevlisinin değil, resepsiyonistin veya idari işler sorumlusunun görevidir. Ancak küçük ofislerde bu görevler birleşebilmektedir.Sosyal beklentiler ve gelenekler: Türk kültüründe misafire ikramda bulunmak çok önemlidir. İş yerine gelen bir misafire, bir müşteriye veya bir üst yöneticiye çay/kahve ikram edilmezse ayıp olacağı düşünülür. Bu ikramı yapacak başka personel (temizlik görevlisi, ofis boyu, sekreter) yoksa, bu görev bazen güvenlik görevlisine “kaydırılabilir”.İşverenin ekstra maliyetten kaçınması: Bir işletme, ayrı bir “ofis boyu” veya “temizlik personeli” istihdam etmek yerine, bu işleri halihazırda orada bulunan güvenlik görevlisine ek olarak yaptırmayı tercih edebilir. Bu, işveren açısından maliyet avantajı sağlasa da, güvenlik görevlisi için ek yük ve haksızlık oluşturur.Görev tanımının net olmaması: Bazı işletmeler, güvenlik görevlisiyle yaptıkları sözlü anlaşmada veya yazılı sözleşmenin “diğer görevler” maddesinde, “işveren tarafından verilecek diğer görevleri yapmak” gibi muğlak ifadeler kullanarak her türlü işi bu personele yaptırmanın yolunu açar. Bu durum, hukuki olarak tartışmalı olsa da pratikte sıkça karşılaşılan bir durumdur.Güvenlik Görevlisinin Çay Demlemesi Hangi Durumlarda “Normal” Karşılanabilir?Her ne kadar birincil görev tanımında olmasa da, bazı istisnai durumlarda bir güvenlik görevlisinin çay demlemesi veya benzeri basit ikramlarda bulunması “normal” veya “beklenen” bir davranış olarak değerlendirilebilir.Görev tanımında açıkça belirtilmişse: Eğer güvenlik görevlisi işe alınırken kendisine yazılı veya sözlü olarak “Zaman zaman ofisteki misafirlere çay/kahve ikram edeceksiniz” denmişse ve bu görev maaşına ek bir ücret veya prim olarak yansıtılmışsa, bu durumda çay demlemek artık iş tanımının bir parçası haline gelir. Burada önemli olan, bu görevin karşılığının alınması ve iş sözleşmesinde veya ek bir protokolle belirtilmesidir.Kendi ihtiyacı için veya arkadaşça bir ortamda: Güvenlik görevlisi, nöbet yeri olan kulübede veya masada otururken kendi içeceğini hazırlaması en doğal hakkıdır. Aynı şekilde, iyi ilişkiler içinde olduğu, arkadaşlık kurduğu diğer ofis çalışanlarına veya sürekli gelen ziyaretçilere “ben çay demliyorum, size de koyayım mı?” teklifinde bulunması, tamamen insani ve sosyal bir jesttir. Bu, görevinin bir parçası olarak değil, bir nezaket hareketi olarak görülmelidir.Acil veya geçici durumlarda: Örneğin, şirkette önemli bir toplantı vardır ve ikramlardan sorumlu kişi aniden rahatsızlanmıştır. Bu gibi geçici ve istisnai durumlarda, yöneticinin “Arkadaşlar, rica etsem bir yardımcı olabilir misin?” talebine güvenlik görevlisinin “tabii ki” diyerek çay demlemesi, iyi niyet ve ekip ruhunun bir göstergesi olarak değerlendirilir. Ancak bu, bir kural haline gelmemelidir.Güvenlik Görevlisi Ne Zaman “Çay Demem” Demelidir?Bir güvenlik görevlisinin, aşağıdaki durumlarda “çay demem” demesi veya bu görevi kabul etmemesi en doğru ve haklı davranış olacaktır:Asli görevlerini aksatıyorsa: Güvenlik görevlisi, çay demlemek için mutfağa gittiğinde, giriş kapısını veya güvenlik kameralarını izleyemiyorsa, o anda bir yangın ihbarı veya hırsızlık girişimi olabilir ve bu durumu kaçırabilir. İşini yapamaz hale gelmesi, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, “Şu anda güvenlik kameralarını izlemem gerekiyor, nöbet yerimden ayrılamam” demek, profesyonel bir yaklaşımdır.Sürekli ve düzenli bir talep haline geldiyse: Eğer işveren, sürekli olarak “Günde 10 defa çay demle”, “Toplantı odasına ikram götür” gibi talimatlar veriyorsa ve bu, güvenlik görevlisinin asli görevlerinin önüne geçmişse, bu durumda “Bu benim iş tanımımda yok, asli görevlerimi yerine getiremiyorum” denilmeli ve bu durum yazılı olarak işverene bildirilmelidir.Fiziksel veya mesleki onuruna aykırıysa: “Sanki hizmetliymiş gibi” hissetmek, bir güvenlik görevlisinin mesleki onurunu zedeleyebilir. Eğer kişi, bu tür işlerin kendisine yakışmadığını düşünüyorsa ve bu işleri yapmaktan rahatsızlık duyuyorsa, bu duygusunu ifade etmekten çekinmemelidir. İşverenin, “Sen buradasın, işte sana iş” anlayışıyla her şeyi yaptırmaya kalkması, kabul edilemez.Yasal düzenlemeler bunu engelliyorsa: Bazı ülkelerde, güvenlik görevlilerinin yetki ve sorumluluk alanları kanunlarla oldukça sıkı bir şekilde belirlenmiştir. Örneğin, bir “özel güvenlik görevlisi”nin nöbet yeri olan kontrol odasını terk etmesi, lisansının ihlali anlamına gelebilir. Bu durumda, “Güvenlik protokolü gereği nöbet mahallimi terk edemem, bu iznim dâhilinde değil” demek, yasal bir zorunluluktur.Bir Güvenlik Görevlisi Çay Demlemeyi Reddederse Ne Olur?Bu sorunun cevabı, çalışma ortamının kültürüne, yöneticinin anlayışına ve ülkenin iş hukukuna göre değişir.Olumsuz senaryo: Bazı işverenler, çay demlemeyi “uyumluluk” ve “saygı” testi olarak görebilir. Reddeden güvenlik görevlisi “iş bilmez”, “yardımsever değil”, “kendini bir şey sanıyor” gibi damgalar yiyebilir. Bu durum, mobbing’e (iş yerinde psikolojik taciz) dönüşebilir, performans değerlendirmeleri olumsuz etkilenebilir ve hatta işten çıkarılma ile sonuçlanabilir. Bu tamamen haksız bir durumdur, ancak maalesef yaşanabilmektedir.Olumlu senaryo (Profesyonel yaklaşım): Profesyonel bir işletme yöneticisi veya insan kaynakları departmanı, güvenlik görevlisinin reddini anlayışla karşılayacaktır. Çünkü onlar da güvenlik görevlisinin asli görevlerinin ne olduğunu bilir ve ona saygı duyar. Bu durumda güvenlik görevlisinin “Bu konuda yardımcı olamayacağım, ancak işimle ilgili başka bir konuda yardımcı olabilir miyim?” demesi, profesyonel ve yapıcı bir yaklaşım olacaktır. İyi bir yönetici, bu talebi “Özür dilerim, haklısın, o senin görevin değil” diyerek kabul edecektir.Hukuki süreç: Eğer işveren, çay dememeyi ısrarla bir “görev” olarak dayatıyor ve bu nedenle güvenlik görevlisini işten çıkarıyorsa, işçi bu karara itiraz edebilir. İş mahkemesinde, güvenlik görevlisinin iş tanımının (imzaladığı sözleşme) ve yasal görev tanımlarının, çay demlemeyi kapsamadığı kanıtlanabilir. Bu durumda, işverenin feshi haksız fesih sayılabilir ve güvenlik görevlisine tazminat ödenmesine karar verilebilir. Bu süreç uzun ve yorucu olsa da, haksızlığa karşı başvurulacak en son yoldur.Peki Bir Güvenlik Görevlisi Kendini Korumak İçin Ne Yapmalıdır?Herhangi bir anlaşmazlık yaşamamak ve haklarını korumak için bir güvenlik görevlisinin yapabileceği birkaç önemli adım vardır:İş sözleşmesini dikkatlice okuyun: İşe başlarken imzaladığınız sözleşmede “görev tanımı” kısmını çok iyi inceleyin. “Ve işveren tarafından verilecek diğer görevler” gibi muğlak bir madde varsa, bunun ne anlama geldiğini sözlü olarak da teyit edin. Eğer bu madde sizi rahatsız ediyorsa, işe başlamadan önce bunu netleştirin.Yazılı talimat isteyin: Eğer yöneticiniz veya işvereniniz, “Bugün çay demleyip şu toplantıya götüreceksin” gibi sözlü bir talimat veriyorsa, nazikçe “Bu talimatı yazılı olarak alabilir miyim, görev tanımımda olmayan bu ek sorumluluğu not etmek isterim” deyin. Profesyonel bir iş yeri, bu tür bir talebi garipsemeyecektir. Bu talimatı yazılı olarak istemek, hem işverenin keyfi uygulamalarını engeller hem de ileride yaşanabilecek bir anlaşmazlıkta sizin için bir delil oluşturur.Görevin size uygun olmadığını nazikçe ifade edin: Doğrudan “Çay demem” demek yerine, “Şu anda güvenlik kameralarını izliyorum, nöbet yerimden ayrılamam. Bu iş için başka bir arkadaşımıza rica edebilir miyiz?” gibi daha yapıcı bir dil kullanmaya çalışın. Bu, hem asli görevinizi vurgular hem de işbirliği yapmaya istekli olduğunuzu gösterir.Destek arayın: Eğer bir güvenlik şirketine bağlı çalışıyorsanız (yani taşeron bir firmadaysanız), yaşadığınız durumu kendi şirketinizin amirlerine veya insan kaynaklarına bildirin. Onların sizi işverene karşı koruma yükümlülüğü vardır. Ayrıca, bir sendikaya üyeyseniz, sendikanızdan hukuki destek alabilirsiniz. Evet ve Hayır Arasındaki İnce ÇizgiGüvenlik görevlisi çay demler mi? sorusunun kesin bir yanıtı yoktur. Bu, tamamen bağlama bağlıdır.Kesinlikle evet: Kendi ihtiyacı için, arkadaşça bir jest olarak, iş tanımının bir parçasıysa ve ek ücretlendiriliyorsa.Kesinlikle hayır: Asli güvenlik görevlerini aksatıyorsa, sürekli ve düzenli bir talep haline gelmişse, mesleki onuruyla bağdaşmıyorsa veya yasal düzenlemeler bunu engelliyorsa.Bir güvenlik görevlisinin önceliği her zaman güvenliği sağlamak olmalıdır. Çay, bu görevi engelleyen bir “ekstra” ise, reddetmek en doğal haktır. Ancak, iş yerinin beklentilerini ve sosyal dinamiklerini de göz önünde bulundurarak, bu reddi profesyonel, kibar ve yapıcı bir dille ifade etmek, hem kişinin haklarını koruması hem de iş ilişkilerini zedelememesi açısından en akılcı yoldur. Unutulmamalıdır ki, bir fincan çay uğruna ihmal edilen bir güvenlik ihlali, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir.

Önceki Haber

Sümük Gibi Akıntı Doğum Belirtisi mi?

Sonraki Haber

Klima Arızası Motor Işığı Yakar mı?